Finansal oran analizi, bir şirketin mali tablolarındaki kalemleri birbirleriyle ilişkilendirerek likidite, verimlilik, kârlılık ve finansal kaldıraç açısından anlamlı bir tablo oluşturmaya yarayan temel bir analiz aracıdır. Bu rehberde, Türkiye'deki bir imalat şirketine ait gerçekçi varsayımsal veriler üzerinden adım adım oran hesaplamaları göreceğiz.
1. Örnek Şirketin Finansal Tablosu
Aşağıdaki tablo, analizimiz boyunca kullanacağımız örnek şirketin (Ortak Sanayi A.Ş.) 31.12.2024 tarihli bilanço ve gelir tablosu özetini sunmaktadır.
| Bilanço Kalemi | Tutar (TL) |
|---|---|
| Dönen Varlıklar | 4.200.000 |
| — Nakit ve Nakit Benzerleri | 820.000 |
| — Ticari Alacaklar | 1.950.000 |
| — Stoklar | 1.430.000 |
| Duran Varlıklar | 6.800.000 |
| Toplam Aktif | 11.000.000 |
| Kısa Vadeli Yükümlülükler | 2.100.000 |
| Uzun Vadeli Yükümlülükler | 3.500.000 |
| Toplam Özsermaye | 5.400.000 |
| Gelir Tablosu Kalemi | Tutar (TL) |
|---|---|
| Net Satışlar | 12.500.000 |
| Satışların Maliyeti | 8.750.000 |
| Brüt Kâr | 3.750.000 |
| Faaliyet Giderleri | 1.600.000 |
| FVÖK (EBIT) | 2.150.000 |
| Faiz Giderleri | 490.000 |
| Vergi Öncesi Kâr | 1.660.000 |
| Dönem Net Kârı | 1.245.000 |
2. Likidite Oranları
2.1 Cari Oran
Formül: Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yükümlülükler
4.200.000 / 2.100.000 = 2,00
Sektör ortalaması genellikle 1,5 – 2,5 aralığındadır. Ortak Sanayi'nin cari oranı bu bandın tam ortasında yer almakta olup kısa vadeli yükümlülükleri karşılamak için yeterli dönen varlık bulunduğuna işaret etmektedir.
2.2 Asit-Test Oranı (Likidite Oranı)
Formül: (Dönen Varlıklar − Stoklar) / Kısa Vadeli Yükümlülükler
(4.200.000 − 1.430.000) / 2.100.000 = 1,32
Stoklardan bağımsız olarak da şirket, kısa vadeli yükümlülüklerini rahatlıkla karşılayabilecek düzeydedir.
2.3 Nakit Oranı
Formül: Nakit ve Nakit Benzerleri / Kısa Vadeli Yükümlülükler
820.000 / 2.100.000 = 0,39
3. Kârlılık Oranları
| Oran | Formül | Sonuç | Yorum |
|---|---|---|---|
| Brüt Kâr Marjı | Brüt Kâr / Net Satışlar | %30,0 | İmalat için iyi düzey |
| Net Kâr Marjı | Net Kâr / Net Satışlar | %9,96 | Sağlıklı kârlılık |
| Özsermaye Kârlılığı (ROE) | Net Kâr / Özsermaye | %23,06 | Güçlü performans |
| Aktif Kârlılığı (ROA) | Net Kâr / Toplam Aktif | %11,32 | Verimli varlık kullanımı |
| FVÖK Marjı | FVÖK / Net Satışlar | %17,2 | Operasyonel güç yüksek |
4. Finansal Kaldıraç Oranları
| Oran | Hesaplama | Sonuç |
|---|---|---|
| Borçluluk Oranı | Toplam Yükümlülükler / Toplam Aktif | 0,51 |
| Borç/Özsermaye Oranı | Toplam Borç / Özsermaye | 1,04 |
| Faiz Karşılama Oranı | FVÖK / Faiz Giderleri | 4,39x |
| Özsermaye Çarpanı | Toplam Aktif / Özsermaye | 2,04 |
Borç/Özsermaye oranının 1'e yakın olması, şirketin yabancı kaynak kullanımının özsermayeye yaklaştığını göstermektedir. Faiz karşılama oranının 4,39x düzeyinde olması ise faiz yükümlülüklerinin karşılanmasında yeterli güvenlik marjı bulunduğunu ortaya koyar.
5. Verimlilik Oranları
Varlık ve stok devir hızları, şirketin operasyonel verimliliğini ölçer:
- Stok Devir Hızı: 8.750.000 / 1.430.000 = 6,12x — stoğun yılda ortalama 6 kez devrettiği anlamına gelir.
- Alacak Devir Hızı: 12.500.000 / 1.950.000 = 6,41x — alacakların ortalama 57 günde tahsil edildiğine işaret eder.
- Aktif Devir Hızı: 12.500.000 / 11.000.000 = 1,14x — her 1 TL'lik varlıktan 1,14 TL satış üretiliyor.
6. Önemli Uyarılar
Finansal analiz hakkında daha fazla içerik için Finansal Analiz sayfamızı ziyaret edin.
Finansal analiz ve maliyet sistemleri alanında 18 yıllık sektör deneyimine sahiptir. Bu makale 10 Haziran 2025 tarihinde güncellenmiştir.
